Głosy domu

35-letnia Polka wniosła do tego głęboko poruszającego filmu swoją charakterystyczną mieszankę muzyki klasycznej, eksperymentalnej i elektronicznej, tworząc wciągające, kinowe przeżycie. Norweski reżyser, który pierwszy raz z nią pracował, złożył propozycję zachwycony jej twórczością.

– Hania Rani była naszą wspaniałą kompozytorką. Chciała pojechać do domu, w którym rozgrywa się akcja filmu, i nagrać jego odgłosy i inne dźwięki, co dla mnie było fascynujące. Nigdy nie spotkałem kogoś, kto miałby podobny pomysł. Uzasadniła to tym, że ​​to zainspirowało ją i wpłynęło na jej podejście do brzmień w niektórych utworach muzycznych. Myśl, że ​​dźwięk jest zawsze obecny, jest dla mnie bardzo interesująca – reżyser wyznał w jednym z wywiadów w listopadzie ub.r.

„Wartość sentymentalna” opowiada historię dwóch sióstr Agnes i Nory, które po śmierci matki spotykają się z dawno niewidzianym ojcem, niegdyś znanym reżyserem Gustavem (Stellan Skarsgård). Wrócił po latach do ich rodzinnego domu i proponuje jednej z nich – Norze, aktorce teatralnej (Renate Reinsve) – rolę w swoim najnowszym filmie, którym chce ożywić słabnącą karierę. Ta odrzuca ofertę, ojciec więc zatrudnia młodą gwiazdę Hollywood (Elle Fanning). Teraz siostry muszą poradzić sobie nie tylko ze swoją skomplikowaną sytuacją z „nikczemnym, egocentrycznym i genialnym ojcem” – który ma spore trudności w kontaktach społecznych, zwłaszcza z córkami – ale też z amerykańską gwiazdą. Czy Gustavowi uda się uleczyć rodzinną traumę poprzez sztukę?

Trier w swoim szóstym filmie zmusza nas do refleksji nad egzystencjalnymi tematami – czasem, miłością, tożsamością i historią – które przewijają się przez całą jego karierę. Będziemy mogli to zobaczyć, gdy obraz wejdzie do polskich kin 27 lutego.

Choć Hania Rani ma na koncie kilka soundtracków zrobionych dla polskich i zagranicznych reżyserów, dopiero współpraca z Trierem przyniosła jej rozgłos w świecie filmu. We wrześniu ub.r. za tę samą ścieżkę dźwiękową nominowano ją do nagrody World Soundtrack Awards 2025 w kategorii „odkrycie roku”, gdzie była jedyną Polką i jedyną kobietą (przeczytajcie nasz artykuł). Przegrała z Danielem Blumbergiem i jego kompozycjami do „Brutalisty”, które wcześniej przyniosły mu Oscara.

Kogo pokonała?

Tym razem o „europejskie Oscary” nasza pianistka, kompozytorka i wokalistka walczyła z niemieckimi kompozytorami Michaelem Fiedlerem i Eike Hosenfeldem, którzy na potrzeby filmu „Wpatrując się w słońce” stworzyli duet, oraz Brytyjczykiem Jerskinem Fendrixem („Bugonia”).

Ci pierwsi stworzyli niepokojącą ścieżkę dźwiękową, wzmacniającą atmosferę grozy i tęsknoty w filmie będącym portretem czterech pokoleń kobiet mieszkających w jednym domu na przestrzeni stulecia w Niemczech. „Dźwiękowo mamy tu jedno z najbardziej fascynujących doświadczeń ostatnich lat w kinie. W sound designie film stawia na świdrujące dźwiękowe sekwencje, soniczne pomosty między scenami czy cyrkulujące brzmienia oddające pozorną tylko idylliczność przestrzeni” – pisali recenzenci po pokazie „Wpatrując się w słońce” w Cannes, gdzie film zdobył Nagrodę Jury.

Większość krytyków była pod jego wrażeniem, chwaląc oryginalność i uderzające piękno. „Niepokoi i fascynuje w równym stopniu, wzrusza i dewastuje” – pisano. Film jest też niemieckim kandydatem do Oscara.

Tymczasem drugi rywal Polki – 30-letni Fendrix – to ulubiony kompozytor Yórgosa Lánthimosa. Razem zrobili trzy filmy: „Biedne istoty”, „Rodzaje życzliwości” i „Bugonię”. Za soundtrack do pierwszego w 2023 roku Fendrix zdobył nominacje do Oscara, Złotych Globów i BAFTA. Już wtedy reżyser zlecił mu pracę nad „Bugonią”. Ta pierwsza rozmowa okazała się być ostatnią, ponieważ Lánthimos wydał mu bardzo krótkie instrukcje i zniknął. Powiedział: „Nie chcę, żebyś cokolwiek o tym wiedział” i po prostu poprosił go, żeby pomyślał o trzech słowach – pszczoły, piwnica i statek kosmiczny.

Nie mógł przeczytać scenariusza, ani obejrzeć jakiegokolwiek materiału podczas komponowania. – Umowa była taka, że ​​skończę pisać całą muzykę, a potem on pozwoli mi przeczytać scenariusz i zobaczyć film – kompozytor zdradził „IndieWire”.

Niesamowite w podejściu Lánthimosa i Fendrixa jest to, że zaowocowało ono ścieżką dźwiękową, która wydaje się w pełni zintegrowana z filmem, choć muzyk nawet nie wiedział kim są filmowe postaci. Nagrał ścieżkę dźwiękową z 90-osobową orkiestrą, która zachwyciła reżysera, ale także branżę, zdaniem której jest jedną z najlepszych 2025 roku (tutaj można odsłuchać płytę).

Drugi Polak w historii

Dla jedynej Polki nominowanej w tym roku do Europejskich Nagród Filmowych, docenienie za muzykę do „Wartości sentymentalnej” to dowód, że odkąd zadebiutowała albumem „Esja” w 2019 roku, wciąż poszerza swoje możliwości, a jej subtelna muzyka nieustannie ewoluuje. Wygrywając statuetkę za muzykę, jest drugim Polakiem w historii tych nagród – w 2022 roku zwyciężył Paweł Mykietyn za soundtrack do filmu „IO” (w 1989 roku nominację w tej samej kategorii zdobył Michał Lorenc za muzykę do „300 mil do nieba”).

Płyta z muzyką do „Wartości sentymentalnej” ukaże się oficjalnie 30 stycznia w wersji cyfrowej, a później fizycznie nakładem Gondwana Records (prawdopodobnie dwa, trzy tygodnie później). „Bawcie się dobrze i wybierzcie się do kina! Do małego, lokalnego kina, gdzie magia dzieje się między rzędami foteli” – tak Hania Rani napisała na swoim koncie, informując o tytułowym nagraniu z płyty nagranym w Abbey Road Studios w Londynie, które udostępniła kilka dni temu, jednocześnie zapraszając na seans do kin.

Podziękowała również reżyserowi filmu: „Dziękuję Joachimie za zaufanie i zaproszenie do twojego świata filmowania, do odkrywania i dzielenia się pomysłami. Kiedy myślę o pejzażu dźwiękowym, który stał się ścieżką dźwiękową do filmu, przychodzi mi na myśl półprzezroczysty obiekt – jednocześnie lekki i ciężki, płynny i twardy. Delikatny”.

Odbierając statuetkę Europejskich Nagród Filmowych w Berlinie podziękowała jeszcze raz Trierowi, dodając: – To niesamowite, ponieważ po raz pierwszy w moim życiu zgłosił się do mnie reżyser, którego filmy znałam wszystkie i które uwielbiałam i podziwiałam… Chciałabym zachęcić innych reżyserów, żeby wybierali kobiety kompozytorki. ﹡

____

LAUREACI EUROPEJSKICH NAGRÓD FILMOWYCH 2026:

EUROPEJSKI FILM
„Wartość sentymentalna”

REŻYSERIA
Joachim Trier – „Wartość sentymentalna”

AKTORKA
Renate Reinsve – „Wartość sentymentalna”

AKTOR
Stellan Skarsgård – „Wartość sentymentalna”

SCENARZYSTA
Eskil Vogt i Joachim Trier – „Wartość sentymentalna”

AUTOR ZDJĘĆ
Mauro Herce – „Sirât”

KOMPOZYTOR
Hania Rani – „Wartość sentymentalna”

REŻYSER OBSADY
Nadia Acimi, Luís Bértolo i María Rodrigo – „Sirât”

MONTAŻYSTA
Cristóbal Fernández – „Sirât”

DŹWIĘKOWIEC
Laia Casanovas – „Sirât”

CHARAKTERYZATOR
Torsten Witte – „Bugonia”

EUROPEJSKI FILM DOKUMENTALNY
„Fiume o morte!”

EUROPEJSKI FILM KRÓTKOMETRAŻOWY – PRIX VIMEO
„City of Poets”

EUROPEJSKI FILM ANIMOWANY
„Arco”

KOSTIUMOGRAF
Sabrina Krämer – „Wpatrując się w słońce”

SCENOGRAF
Laia Ateca – „Sirât”

EUROPEJSKIE ODKRYCIE – Prix FIPRESCI
Laura Carreira – „On Falling”

EUROPEJSKA NAGRODA MŁODEJ WIDOWNI
„La vita da grandi”