C A S A   A Z U L

La Casa Azul to dom rodzinny Fridy. Stoi na rogu 247 Calle de Londres w dzielnicy Coyoacán. Ojciec artystki zbudował go w prostym, eleganckim stylu francuskim z białą fasadą, ale po latach Frida i jej mąż Diego Rivera, który wprowadził się tu w 1941 roku, przekształcili go w hołd dla przeszłości Meksyku. Od tamtej pory, mimo że jest zaledwie piętrowy, rzuca się w oczy z daleka: pomalowany na jaskrawy odcień niebieskiego z czerwonymi wykończeniami, zielonymi drzwiami i oknami. „Pomalowany na niebiesko w środku i na zewnątrz, jest jak port w którym zacumował kawałek nieba” – napisał o nim pisarz Carlos Pellicer.

Kahlo zmieniła też wnętrze: kuchnię za pomocą niebieskich, białych i żółtych płytek, aby nawiązywać do tradycyjnych prowincjonalnych kuchni. Razem z gośćmi pili w niej z glinianych kubków i jedli z glinianych talerzy, a przy ich stole siadali artyści, politycy, znani i lubiani, jak Henry Moore, André Breton, Tina Modotti, Edward Weston. Frida, zagorzała komunistka, ulokowała w domu także swojego mentora i kochanka Lwa Trockiego, który po tym, jak zadarł ze Stalinem, został wydalony z ZSRR. Po kolejnym zamachu na jego życie właścicielka La Casa Azul w 1937 roku rozpoczęła przebudowę: frontowe okna wychodzące na ulicę zostały zamurowane, a dziedziniec oddzielono od sąsiedniej działki wysokim murem. Ale po dwóch latach ukrywania się, Trocki pokłócił się z Riverą i przeniósł do domu kilka ulic dalej. Przeprowadzkę przypłacił życiem trzy lata później – został zamordowany w swoim gabinecie.

Tymczasem Frida i Diego zdążyli się rozwieść, a po roku… znowu wziąć ślub. Gdy na nowo ze sobą zamieszkali, postanowili dopasować dom do swojego stylu życia. A ponieważ byli zakochani w meksykańskiej kulturze i sztuce, z fasady zniknęły kolonialne ozdóbki, a biel zastąpiły wyraziste kolory: kobalt, zieleń, czerwienie i żółcie. Dom został powiększony o dwie wielkie, nowoczesne dobudówki z tarasowymi dachami połączonymi mostem. Na nowej powierzchni 800 m² znalazły się pracownie malarskie małżonków, ogromny księgozbiór, kolekcja sztuki ludowej i prekolumbijskiej oraz pokoje gościnne dla licznych gości.

Kolejne 400 m² zajął wewnętrzny ogród, ulubione miejsce Fridy. To w nim rosły kwiaty, które tak często malowała, wpinała we włosy; żyły też zwierzęta znane z jej obrazów: małpki, papugi, kury, jaskółki, bezwłose meksykańskie psy, kury, sarenka Granizo czy też orlica o imieniu Gertrudis Caca Blanca (Gertruda Biała Kupa). Diego zbudował w ogrodzie miniaturę prekolumbijskiej piramidy, na której ustawiono rodzinną kolekcję rzeźb, a także basen i fontannę.

Malarka przez całe życie na przemian przebywała w szpitalach i poza nimi, przeszła dziesiątki operacji. Kiedy była przykuta do łóżka w Casa Azul, malowała zarówno na podwieszanych płótnach, jak i na gorsetach, które nosiła.

Dom był świadkiem też burzliwego związku z Diego. Wydawało się, że ciągle się rozstają i godzą. Oboje mieli wiele romansów i opisywali pasję i złamane serce w listach do siebie, które wysyłali z całego świata. Oboje jednak do końca pozostali w centrum swojego życia.

O J C I E C

Ojciec Fridy (urodził się w węgierskiej rodzinie jako Carl Willhelm w niemieckim Baden) w wieku 20 lat, za zgodą ojca, postanowił wyjechać do Meksyku, bo nie dogadywał się z macochą. Jego zainteresowanie Meksykiem wzbudziła twórczość Alexandra von Humboldta, niemieckiego podróżnika i przyrodnika. Po przybyciu do nowej ojczyzny zmienił imię na Guillermo.

W nowej ojczyźnie początkowo pracował jako sprzedawca książek i szklarz. Jego kariera fotografa mogła rozpocząć się pod wpływem teścia, z którym odbył kilka podróży, i który pożyczył mu pierwszy aparat. W 1901 roku otworzył w nowej ojczyźnie studio fotograficzne i początkowo pracował dla gazet „El Mundo Ilustrado” i „Semanario Ilustrado”. Później studio zostało wyznaczone przez rząd do fotografowania zabytków i lokalnych budynków: fabryk, kościołów, pomników. Tym samym został pierwszym fotografem meksykańskiego dziedzictwa kulturowego.

Znał się na architekturze, dlatego, kiedy ożenił się po raz drugi (pierwsza żona zmarła z powodu komplikacji podczas porodu), postanowił zamieszkać w nowoczesnym budynku z białą fasadą. Tam wraz z Matilde Calderón wychował pięcioro dzieci, w tym trzy córki, z których jedna, Frida, od dzieciństwa zdradzała talent artystyczny.

Z ojcem łączył ją bliski związek. Za to relacje z matką, pobożną katoliczką pochodzącą z Hiszpanii, były bardziej napięte. Matilde codziennie zabierała córki do kościoła, ale spotykała się z oporem: kiedy Frida i jej siostry miały uczęszczać na zajęcia z katechizmu, „uciekały i szły jeść jagody, pigwy i kapuliny w pobliskim sadzie” – jak Frida wspominała kiedyś w wywiadzie. Jako osoba dorosła nie była zainteresowana praktykowaniem religii. Ale katolickie obrazy wciąż pojawiały się w wielu jej pracach. W autoportretach przedstawiała się jako zakonnica w koronie lub krwawa męczennica w koronach cierniowych. Inne prace, takie jak „Kilka małych ukłuć”, były wzorowane na retablo, małych ludowych obrazach przedstawiających cierpienie, które jako dziecko widziała w kościołach.

Zdecydowanie identyfikowała się z ojcem, który był twórczym i odważnym mężczyzną. Pomagała mu w ciemni, wywołując negatywy, retuszując zdjęcia i prawdopodobnie rozpoczynając swoją edukację artystyczną, gdy nauczył ją obsługi aparatu. Jej pierwszą formą wyrażania siebie było pozowanie przed aparatem ojca i na pierwszych zdjęciach zauważamy, jak po ciężkiej chorobie (w wieku sześciu lat zachorowała na polio, pozostając z jedną nogą krótszą od drugiej) staje się introwertykiem. Na większości zdjęć wygląda na świadomą siebie, silną, zdystansowaną kobietę. Wtedy kształtuje się to jej poważne, intensywne spojrzenie, które widzimy później w autoportretach.

Gdy była malarką, a ojca od dekady nie było już na świecie, namalowała portret Guillermo, inspirując się jednym z jego fotograficznych autoportretów. W archiwum zachowała też wszystkie listy, które do siebie pisali przez lata.

C A S A   R O J A

Po śmierci rodziców nadal mieszkała w La Casa Azul – do dziś króluje tam słynny napis pozostawiony przez burzliwą parę: „Frida i Diego mieszkali w tym domu w 1929-1954”. Diego po swojej śmierci w 1957 roku przekazał nieruchomość państwu meksykańskiemu i rok później została otwarta dla publiczności jako Museo Frida Kahlo.

Od tej pory w domu niemal nic nie zmieniono. W sypialni trafimy na stojącą na toaletce wazę w kształcie żaby, w której znajdują się prochy ekscentrycznej artystki. W jednym z pokoi wciąż znajduje się m.in. jedno z łóżek Fridy, nad którym w drewnianej ramie umieszczono lustro. Oparta o nie stoi proteza jej prawej nogi.

Ale rodzice Fridy byli również właścicielami Casa Roja, nieruchomości, którą artystka później od nich kupiła jako dom dla swojej siostry, Cristiny Kahlo (zmarła w 1964 roku). Od tamtej pory pozostała w rodzinie, przechodząc w ręce córki Christiny, Isolde P. Kahlo, i wnuczki Mary Romeo Kahlo, która wraz ze swoją córką Marą Deandą Kahlo stanęła na czele akcji przekształcenia jej w muzeum. – Cristina była u jej boku przez tak długo, podróżując z nią do Nowego Jorku na jej pierwszą dużą wystawę, wspierając ją podczas operacji i rekonwalescencji – mówi Frida Hentschel Romeo, druga prawnuczka Kahlo, podczas wydarzenia, na którym ogłoszono projekt.

Najbliżsi żyjący potomkowie malarki – Mara Romeo Kahlo (wnuczka Christiny i prawnuczka Fridy), jej córka Mara Deanda Kahlo (prawnuczka Fridy) i Hentschel Romeo – przyjechały do Nowego Jorku, aby nagłośnić otwarcie nowej instytucji. – Po raz pierwszy głos rodziny będzie w centrum opowieści o Fridzie. To muzeum nie będzie dotyczyć tylko jej pracy, ale jej świata. Tego, jak najbliższe jej osoby ją ukształtowały. Dotyczyć ma również nas, którzy kontynuują jej dziedzictwo – powiedzieli.

Rodzina Kahlo założyła nową organizację non-profit w Nowym Jorku, Fundación Kahlo, która będzie nadzorować Museo Casa Kahlo.

M U S E O   C A S A   K A H L O

Muzeum zostanie otwarte dla publiczności 27 września i – w przeciwieństwie do Museo Frida Kahlo, które opowiada historię jej życia z mężem oraz jej twórczości – po raz pierwszy pokaże, jakie skarby skrywa dzieciństwo i wczesna młodość Fridy.

Wystawione zostaną przedmioty osobiste, które nigdy wcześniej nie były pokazywane, w tym listy i zdjęcia z dzieciństwa, haft, który wykonała jako 5-latka, lalki, biżuteria, ubrania i pierwszy obraz olejny, jaki stworzyła. To obraz, który pokazała Diego, aby sprawdzić, czy ma umiejętności, aby zostać malarką. – To niesamowicie wzruszające, gdy się to widzi z bliska – mówi Hentschel Romeo.

Muzeum zaprezentuje również niedawno odkryty mural – uważany za jedyny istniejący mural Fridy. W Museo Casa Kahlo zobaczymy też prace jej ojca (cenne archiwum zawierające ponad pięć tysięcy zdjęć), w tym także niemal wszystkie, jakie zrobił sławnej córce, oraz listy, które do siebie pisali. W jednym z nich Guillermo pisze: „Moja najdroższa Frieducho!…szkoda, że ​​nie mogę cię przytulić, ale później, jeśli Bóg pozwoli, zrobię to z całego serca. Twojemu mężowi, z uwagi na szacunek, jaki do niego mam, i tobie, ponieważ bardzo cię kocham…”.

Oprócz artystycznych inspiracji Kahlo, pokazane zostaną ważne postacie z jej życia. Będą też tymczasowe wystawy sztuki współczesnej meksykańskich i latynoamerykańskich artystek. Fundacja planuje wprowadzenie Nagrody Artystycznej Kahlo i programu stypendialnego o nazwie Las Ayudas.

– To marzenie od dawna pielęgnowane przez naszą rodzinę – oznajmiła Mara Romeo Kahlo. – Dziedzictwo Fridy należy do świata, ale zaczyna się tutaj: na tej ziemi, w tych domach i w kulturze, która ją ukształtowała. Museo Casa Kahlo pozwoli nam opowiadać nowe historie, dzielić się rodzinnymi sekretami, gościć nowe głosy i budować przyszłość, która czci jej dziedzictwo”.﹡